امام حسین (ع ) از پدر خود درباره اخلاق اجتماعی و روش پیامبر اعظم در جمع اصحاب و همنشینان سوال کردند ؛ حضرت علی ( ع ) فرمودند : « پیامبر ( ص ) همواره خوش رو ، سهل گیر و نرمخو بود . خشونت و تند خویی نداشت . پرخاش جو و دشنام گو نبود . عیب جویی نمی کرد و از کسی مداحی نمی نمود . از آنچه نمی پسندید ، تغافل می کرد و در عین حال کسی را مایوس نمی ساخت و دیگران را که بدان مایل بودند ، نا امید نمی نمود و از خود نمی راند . »
نبی اکرم ( ص ) بسیار وفادار و حق شناس بودند .
پس ازازدواج پیامبر ( ص ) با حضرت خدیجه بر اثر خشکسالی ، مکه دچار قحطی شد . حلیمه ی سعدیه - مادر رضاعی پیامبر - بر اثر تهیدستی به مکه آمدتا معاش زندگی خود را تامین نماید . نزد پیامبر آمد و شرح حال خود را بیان کرد . آن حضرت از اموال خدیجه ، چهل گوسفند و شتر به حلیمه بخشیدند .
رسول اعظم می فرمایند :
« حُسنُ الخُلق نِصفُ الدّینِ » ....... « خوی نیکو نصف دین است . »
منبع :پیامبر اعظم الگوی تربیتی جوانان ، علی شیرازی ، ص 58















اخلاق اجتماعی پیامبر اسلام (ص)
خداوند در قرآن کریم می فرماید : « فبما رحمه من الله لنت لهم و لو کنت فظا غليظ القلب لانفضوا من حولک فاعف عنهم واستغفر لهم و شاورهم في الامر فاذا عزمت فتوکل علي الله ان الله يحب المتوکلين » 1
در آییه فوق رمز جذب وگرایش مردم به پیامبر (ص) نرمخویی ، خوشرویی و ملایمت آن حضرت در رفتار با مردم شمرده شده است و تأکید می کند که اگر چنین نبودی ، مردم از اطراف تو پراکنده می شدند و این موهبتی الهی است . در اینجا مختصراً به نمونه ای از اخلاق اجتماعی از آن بزرگوار اشاره می کنیم.
همکاری در کارهای گروهی
یکی از ویژگی های پیامبر تواضع و فروتنی بود تا آنجا که در جمع اصحاب بدون هیچ گونه امتیاز خاصی به همکاری و همیاری می پرداخت . در کتاب ارزشمند مکارم الاخلاق چنین نقل شده است که : روزی پیامبر اعظم (ص) به همراه کاروان در سفر بودند ، حضرت فرمودند : گوسفندی برای غذا آماده شود ؛ یکی از صحابه گفت : ذبح آن با من ، دیگری گفت : پوست کندن و سلاخی آن با من و دیگری گفت :پختن آن هم با من ، پیامبر فرمود : جمع آوری هیزم و چوب نیز به عهده ی من ؛ اصحاب گفتند : یا رسول الله ، با بودن ما شما زحمت نکشید ، ایشان فرمودند می دانم شما کارها را انجام می دهید و لیکن من دوست ندارم که بر شما امتیازی داشته باشم و خداوند هم از امتیاز داشتن بنده اش در میان اصحاب خود خشنود نیست ؛ سپس بر خواست و به جمع آوری هیزم پرداخت .(۲)
1)آل عمران آیه 159
2) مکارم الاخلاق ،ج 1، ص 536 .















صفات بسیاری در قرآن کریم برای پیامبر اکرم بیان شده است که به بعضی از آن ها اشاره می شود .
۱ . نبی امی پیام آور درس ناخوانده ( اعراف آیه ی 157و158 )
البته امی را به معنای مردمی هم گفته اند . یعنی پیامبری که از مردم و از میان امت برگزیده شد در مقابل کسانی که از طبقه ی اعیان و اشراف بودند .
۲ . نذیر مبین – هشدار دهنده ی آشکار ( حجر آیه ی 89 )
۳ . ناصح امین – خیر خواه امین ( اعراف آیه ی 68 )
۴ . خاتم النبیین – آخرین پیامبر ( احزاب آیه ی 40 )
۵ . اول المسلمین – اولین اسلام آورنده ( اعراف آیه ی 163)
۶ . رحمه للعالمين – رحمت براي جهانيان ( انبياء آیه ی 107 )
۷ . حریص علیکم – بر شما حریص است ( توبه آیه ی 128 )
۸ . « رئوف » - اهل رأفت است ( توبه آیه ی 128 )
۹ . « رحیم » - مهربان است ( توبه آیه ی 128 )
۱۰ . خلق عظیم – پیامبر خلق عظیم است ( قلم آیه ی 4 )
۱۱ . اسوه حسنه – پیامبر الگوی خوبی است ( احزاب آیه ی 21 )
